Thuê màn chiếu chiếu sau: khi nào nên dùng, cần chừa bao nhiêu chỗ và lỗi hay gặp

Thuê màn chiếu chiếu sau đáng làm khi người dẫn chương trình phải đi lại sát màn, sân khấu có nhiều đèn rọi, hoặc ban tổ chức muốn giấu máy chiếu khỏi tầm mắt khách. Đổi lại, phía sau màn phải có khoảng trống cho đường chiếu, màn phải là loại chuyên chiếu sau và máy phải đặt chế độ Rear.

Nếu bạn đang lên phương án thuê máy chiếu và màn chiếu cho sân khấu hay hội trường, phần dưới đây giúp bạn quyết định có cần chiếu sau hay không, cần chừa bao nhiêu chỗ, và những lỗi đội kỹ thuật hay phải sửa tại chỗ.

Khi nào nên chọn chiếu sau thay vì chiếu trước?

Nên chọn chiếu sau khi bóng người trên màn là chuyện không tránh được, và địa điểm có đủ chỗ phía sau màn. Thiếu một trong hai điều kiện này thì chiếu trước vẫn hợp lý hơn.

Chiếu trước (máy đặt cùng phía với khán giả) chỉ cần đường chiếu thông thoáng. Nhược điểm là ai đi qua luồng sáng cũng in bóng lên hình. Với buổi họp ngồi yên một chỗ, chuyện này gần như không xảy ra. Với buổi diễn có MC đi lại trước màn, có tiết mục múa, hay diễn giả chỉ tay thẳng vào slide, bóng người xuất hiện liên tục và khán giả sẽ thấy rất rõ.

Chiếu sau giải quyết đúng vấn đề đó. Máy nằm phía sau màn, người đứng trước màn không cắt ngang luồng sáng. Máy cũng được giấu đi, không có tiếng quạt và ánh đèn rò ra phía khán giả. Theo các tài liệu so sánh của nhà cho thuê và trang chuyên về trình chiếu, chiếu sau thường cho cảm giác tương phản tốt hơn và ít bị ánh sáng trong phòng làm nhạt hình hơn.

Theo chúng tôi, nhiều chương trình không cần chiếu sau. Lý do là chi phí dựng và mặt bằng tăng lên đáng kể, trong khi chỉ cần đặt máy cao hơn đầu người hoặc dùng máy ống kính ngắn chiếu trước là đã giảm phần lớn bóng người. Một số đơn vị dàn dựng nước ngoài cũng nhận xét rằng nhiều địa điểm không có mặt bằng cho chiếu sau, nên họ chuyển sang màn hình LED vì LED không cần khoảng chiếu.

Chiếu trước và chiếu sau khác nhau ở những điểm nào?

Khác nhau ở vị trí máy, loại màn, mặt bằng cần có và độ phức tạp khi dựng. Bảng dưới đây tổng hợp theo tài liệu tham khảo và kinh nghiệm dựng sự kiện của đội kỹ thuật.

Điểm hay bị bỏ qua nằm ở dòng "ánh sáng phòng". Chiếu sau chịu ánh sáng phía khán giả khá tốt, nhưng lại rất nhạy với ánh sáng phía sau màn: đèn hậu đài, đèn biển thoát hiểm, cửa kính. Phần này nói kỹ ở mục lỗi hay gặp.

Sau màn cần chừa bao nhiêu chỗ?

Khoảng cách cần có bằng tỉ số chiếu của ống kính nhân với chiều rộng hình, cộng thêm chỗ cho thân máy và lối đi của kỹ thuật viên. Tỉ số chiếu (throw ratio) là con số ghi trong thông số máy, cho biết muốn có hình rộng 1 m thì máy phải đặt cách màn bao xa.

Ví dụ theo tài liệu của Live Design: hình rộng khoảng 3 m, ống kính 0.8:1 cần khoảng 2,4 m sau màn, còn ống kính tiêu chuẩn 1.5:1 cần khoảng 4,5 m. Bảng sau áp dụng đúng công thức đó cho vài kích thước hay gặp.

Đây là khoảng cách từ mặt ống kính tới màn. Tỉ số chiếu thực tế tuỳ từng model và vị trí zoom, nên khi khảo sát chúng tôi luôn tính theo máy cụ thể sẽ mang tới. Theo kinh nghiệm của đội kỹ thuật, nên cộng thêm khoảng 0,5 đến 1 m cho thân máy, giá đỡ, dây cáp và chỗ đứng chỉnh máy. Cách quy đổi inch sang mét và tính chiều rộng hình có trong bài cách tính kích thước màn chiếu và khoảng cách đặt máy.

Khi hậu đài nông, có thể dùng gương để gập đường chiếu. Theo SVC Online, cách này giảm khoảng cách cần thiết xuống còn khoảng một nửa. Cái giá phải trả: gương phải to tương ứng với hình, căn chỉnh khó, và theo ước tính của người làm nghề trên các diễn đàn sân khấu, độ sáng mất thêm khoảng 5 đến 15%. Với sự kiện dựng trong một ngày, chúng tôi ít khi chọn gương. Đổi sang máy ống kính ngắn thường gọn hơn.

Chọn màn và máy chiếu cho chiếu sau thế nào?

Màn phải là loại chuyên chiếu sau, còn máy cần đủ sáng và có tỉ số chiếu khớp với độ sâu hậu đài. Không dùng màn chiếu trước thông thường để chiếu từ phía sau.

Màn chiếu sau khác màn thường ở đâu

Màn chiếu trước được làm để phản xạ ánh sáng về phía khán giả. Chiếu từ phía sau vào loại màn này, ánh sáng gần như không xuyên qua, hình tối và lộ cả vân vải. Màn chiếu sau dùng mặt khuếch tán: ánh sáng đi xuyên qua rồi tỏa ra phía trước. Nhiều loại có màu xám hoặc tối để tăng tương phản.

Thông số cần để ý là gain (hệ số phản xạ, hay ở màn chiếu sau là hệ số truyền sáng). Gain càng cao thì hình càng sáng ở chính giữa, nhưng càng dễ lộ hotspot. Hotspot là vùng sáng chói hình tròn ở giữa màn, nhìn như có bóng đèn phía sau. Gain cao cũng làm góc nhìn hẹp lại: khách ngồi lệch hai bên thấy hình tối đi rõ rệt. Với hội trường rộng ngang, chúng tôi thường ưu tiên màn gain thấp, góc nhìn rộng, rồi bù độ sáng bằng máy.

Màn chiếu sau cho sự kiện thường là loại khung lắp ghép, căng mặt màn lên khung nhôm, có chân đứng và bộ rèm đen che quanh. Loại này dựng được giữa sân khấu mà không cần tường. Các mẫu màn hiện có xem tại trang cho thuê màn chiếu.

Máy ống kính ngắn: lợi chỗ, khó chỉnh

Máy ống kính ngắn (short throw) giúp rút khoảng cách sau màn xuống rất nhiều. Nhưng trên các diễn đàn kỹ thuật sân khấu, người làm nghề hay nhắc hai điểm: góc chiếu càng rộng thì hotspot càng dễ hiện, và việc chỉnh méo hình (keystone) càng nhạy, lệch máy một chút là hình méo rõ. Vì vậy máy ống kính ngắn nên đặt thẳng tâm màn, hạn chế bù keystone bằng phần mềm.

Về độ sáng, cách chọn cũng giống chiếu trước: dựa vào kích thước hình và mức sáng của hội trường. Bài thuê máy chiếu hội nghị: chọn độ sáng, màn, vị trí đặt máy có cách ước lượng chi tiết. Với hình rất rộng, có khi phải ghép hai hoặc ba máy (edge blending), lúc này nên tính đến chiếu sau ngay từ đầu, vì giá đặt máy ghép cần mặt bằng ổn định.

Sân khấu, sảnh khách sạn nào hợp dựng chiếu sau?

Hợp nhất là những nơi có hậu đài sâu hoặc sân khấu dựng cách tường phía sau vài mét. Phòng họp sát tường và phòng tiệc nhỏ gần như không bao giờ hợp.

Hội trường có sân khấu cố định thường có phần cánh gà và hậu đài. Đây là chỗ đặt máy lý tưởng: khuất khán giả, có điện, ít người qua lại. Sảnh tiệc khách sạn thì tùy: nhiều sảnh có trần cao và mặt bằng rộng, sân khấu dựng giữa phòng nên phía sau còn chỗ, nhưng cũng có sảnh mà phần sau sân khấu là lối tiếp đồ ăn của nhân viên. Khi khảo sát sảnh tiệc, chúng tôi thường hỏi kỹ lối đi phục vụ, vì người đẩy xe đồ ăn cắt qua luồng sáng phía sau màn thì bóng vẫn hiện lên hình như thường.

Gian triển lãm và sân khấu ngoài trời có mái che cũng dựng được chiếu sau. Riêng ngoài trời ban ngày thì máy chiếu nào cũng chịu thua ánh nắng, lúc đó nên tính tới LED.

Trường hợp nào chiếu trước là đủ?

Phòng họp, phòng đào tạo và phòng tiệc riêng gần như luôn dùng chiếu trước. Người nói ít đi lại trước màn, và không có chỗ phía sau màn.

Màn chiếu treo tường trong phòng họp đang chiếu giao diện trình duyệt xem video, hai đèn rọi ray phía trên.

Ảnh trên là màn treo tường trong một phòng họp, chiếu trước. Chú ý hai đèn rọi gắn ray phía trên: với phòng kiểu này, việc nên làm là tắt hoặc xoay đèn rọi khỏi mặt màn, không cần đổi sang chiếu sau.

Màn chiếu chân ba chân dựng cạnh bàn tiệc trong phòng ăn riêng.

Màn ba chân dựng cạnh bàn tiệc trong phòng ăn riêng là trường hợp điển hình không thể chiếu sau, vì màn đặt sát tường và cạnh lối đi. Ở đây chỉ cần đặt máy sao cho luồng chiếu không cắt qua chỗ khách đứng nâng ly.

Màn chiếu treo trong phòng họp tối, đang chiếu slide cảm ơn có thông tin liên hệ; bàn họp có dây điện và tài liệu.

Đây là một bộ chúng tôi lắp: máy 4000 ANSI lumen và màn 100 inch trong phòng họp đã tắt đèn. Với cỡ phòng và cỡ hình này, chiếu trước cho hình rõ, dựng nhanh và gọn hơn chiếu sau nhiều. Bộ như vậy nằm trong các gói thuê máy chiếu và màn chiếu trọn bộ.

Những lỗi hay gặp khi dựng chiếu sau

Lỗi phổ biến nhất là chữ bị ngược, sau đó là ánh sáng lọt từ phía sau và hotspot. Phần lớn đều sửa được tại chỗ nếu kỹ thuật viên kiểm tra trước giờ khai mạc.

Chữ và hình bị lật ngược

Máy chiếu mặc định ở chế độ chiếu trước. Đặt máy sau màn mà không đổi chế độ, khán giả sẽ thấy chữ ngược như soi gương. Trên đa số máy, menu cài đặt có mục Projection với các lựa chọn Front, Front/Ceiling, Rear, Rear/Ceiling. Đặt máy trên bàn sau màn thì chọn Rear. Treo ngược máy trên giàn phía sau thì chọn Rear/Ceiling. Tên mục và vị trí menu tùy hãng, tùy model.

Một lưu ý cho người dùng bảng tương tác: một số máy chiếu tương tác không hỗ trợ bút ở chế độ Rear. Nếu chương trình cần viết lên màn, phải hỏi rõ model trước khi chốt phương án.

Ánh sáng lọt từ phía sau

Đèn hậu đài, đèn biển thoát hiểm, ánh sáng từ cửa kính đều xuyên qua màn và làm hình bạc màu. Cách xử lý của chúng tôi là che kín bằng rèm nhung đen quanh khung màn và phía sau khu đặt máy, tắt đèn hậu đài trong lúc chiếu, và dùng đèn pin đỏ hoặc đèn nhỏ hướng xuống sàn cho kỹ thuật viên.

Hotspot và hình tối hai bên

Thường do màn gain cao kết hợp máy ống kính quá ngắn. Cách sửa là lùi máy ra nếu còn chỗ, đổi sang màn gain thấp hơn, hoặc nâng hạ máy cho thẳng tâm màn. Nên ngồi thử ở ghế ngoài cùng hai bên trước khi khai mạc.

Người đi lại sau màn

Chiếu sau hết bóng người phía trước nhưng lại sinh ra vùng cấm phía sau. Nhân viên hậu đài, người chuyển đạo cụ đi ngang luồng sáng là hình có bóng ngay. Chúng tôi thường dán băng dính phản quang đánh dấu vùng luồng chiếu trên sàn và dặn trước đội hậu cần.

Dây tín hiệu quá dài

Máy đặt ở hậu đài thường cách bàn điều khiển khá xa. Cáp HDMI thường đi xa dễ chập chờn, nên dùng cáp HDMI quang hoặc bộ kéo dài HDBaseT, và test với đúng laptop sẽ chiếu.

Cần hỏi gì trước khi thuê màn chiếu chiếu sau?

Cần nắm được kích thước hình, độ sâu phía sau màn và cách khán giả ngồi. Thiếu ba thông tin này thì không đơn vị nào tính đúng thiết bị được. Trước khi gọi, bạn nên chuẩn bị:

1. Kích thước hình mong muốn, hoặc kích thước sân khấu và backdrop.
2. Khoảng cách từ vị trí đặt màn tới tường phía sau, kèm chiều cao trần.
3. Sơ đồ ghế khán giả, nhất là hàng ghế ngoài cùng hai bên.
4. Nguồn điện ở hậu đài và lối đi phục vụ phía sau sân khấu.
5. Nội dung chiếu (slide, video, livestream) và vị trí bàn điều khiển.
6. Thời gian được vào dựng và thời gian phải tháo dỡ.

Nếu khảo sát xong mà phía sau màn không đủ chỗ, chúng tôi sẽ nói thẳng và đề xuất chiếu trước với máy đặt cao, hoặc màn LED, thay vì cố dựng chiếu sau rồi phải bù bằng gương và keystone.

Câu hỏi thường gặp

Màn chiếu thường có dùng để chiếu sau được không?

Không nên. Màn chiếu trước phản xạ ánh sáng chứ không cho xuyên qua, nên chiếu từ phía sau hình sẽ tối và lộ vân vải. Chiếu sau cần màn chuyên dụng có mặt khuếch tán.

Máy chiếu thông thường có chiếu sau được không?

Được, với đa số máy. Chỉ cần đổi chế độ Projection sang Rear (hoặc Rear/Ceiling nếu treo ngược) để hình không bị lật chữ. Một số chức năng như bút tương tác có thể không hoạt động ở chế độ này, tùy model.

Sau màn chỉ có khoảng 1,5 m thì có chiếu sau được không?

Tuỳ kích thước hình. Với hình rộng khoảng 3 m, cần máy có tỉ số chiếu khoảng 0.5:1 trở xuống và chưa tính chỗ thao tác. Nên gửi số đo thực tế để kỹ thuật kiểm tra theo model máy cụ thể.

Chiếu sau có cần phòng tối không?

Chiếu sau chịu ánh sáng phía khán giả tốt hơn chiếu trước, nhưng phía sau màn bắt buộc phải tối. Đèn hậu đài hay cửa kính phía sau sẽ làm hình bạc màu rõ.

Nên chọn chiếu sau hay màn hình LED?

Nếu có hậu đài sâu và chương trình trong nhà, chiếu sau cho hình mềm, giấu được thiết bị. Nếu không có chỗ sau màn, sân khấu ngoài trời hoặc cần độ sáng rất cao, LED thường hợp hơn.

Liên hệ đặt màn chiếu sau

THIETBISO.COM làm dịch vụ thiết bị nghe nhìn tại Hà Nội từ năm 2007. Bạn có thể gửi số đo sân khấu và sơ đồ chỗ ngồi để đội kỹ thuật tư vấn phương án chiếu trước hay chiếu sau, kèm máy và màn phù hợp. Bảng giá thiết bị xem tại trang cho thuê máy chiếu Hà Nội. Gọi hotline 1800 3343, xem thêm tại thietbiso.com hoặc đến văn phòng tại Số 21-23 Nguyễn Công Hoan, phường Giảng Võ, thành phố Hà Nội.

Nguồn tham khảo

• Live Design: Display, Watch Those Screens
• 4Wall: Front vs Rear Projection
• The Home Theater DIY: Front vs Rear Projection
• Ooberpad: Front Projection Screens vs. Rear Projection Screens
• AVIXA Xchange: Front vs rear projection screens for presentations and events
• SVC Online: Technology Showcase, Rear-Projection Systems
• Audioholics Forum: Choosing a Rear Projection Screen and Projector
• ControlBooth: Advice on projection options small scale
• Sound & Vision: Stewart Filmscreen Reflections Active 170 3D & Da-Lite High Power Projection Screens

Tác giả: Team content Thietbiso.com